راکتور دی تیون (Detuned Reactor) یکی از اجزای مهم در بانک های خازنی مورد استفاده در شبکه های دارای هارمونیک است. این تجهیز به صورت سری با خازن قرار میگیرد و با تغییر مشخصات مدار LC، فرکانس رزونانس را از محدوده هارمونیک های خطرناک دور میکند.
اگرچه وظیفه اصلی بانک خازنی، اصلاح ضریب توان و جبران توان راکتیو است، اما وجود خازن در یک شبکه آلوده به هارمونیک میتواند شرایط رزونانس ایجاد کند. در چنین شرایطی، استفاده از راکتور دی تیون میتواند از افزایش جریان هارمونیکی در خازن و وارد شدن تنش حرارتی و الکتریکی به آن جلوگیری کند.
به همین دلیل، در بسیاری از پروژه های صنعتی، به جای استفاده از بانک خازنی معمولی، از بانک خازنی راکتوردار یا Detuned Capacitor Bank استفاده میشود.
در این مقاله بررسی میکنیم راکتور دی تیون دقیقاً چیست، چه تفاوتی با فیلتر هارمونیک دارد، ضریب دی تیون به چه معناست، چرا مقدار 7 درصد رایج است و هنگام انتخاب راکتور چه نکاتی باید مورد توجه قرار گیرد.
راکتور دی تیون چیست؟
راکتور دی تیون یک راکتور سلفی است که به صورت سری با خازن بانک خازنی قرار میگیرد. وظیفه آن ایجاد امپدانس سلفی در مسیر خازن و جابه جا کردن فرکانس رزونانس ترکیب خازن و راکتور به محدوده ای امنتر است.
در یک بانک خازنی معمولی، خازن مستقیماً به شبکه متصل میشود؛ اما در بانک خازنی دی تیون، مسیر هر پله معمولاً به شکل زیر است:
شبکه → تجهیزات حفاظتی → کنتاکتور خازنی → راکتور دی تیون → خازن
در این آرایش، راکتور و خازن یک مدار سری LC تشکیل میدهند. مقدار اندوکتانس راکتور به گونه ای انتخاب میشود که فرکانس رزونانس این مدار با هارمونیک های غالب شبکه منطبق نشود. Schneider Electric نیز راکتور دی تیون را یک راکتور سه فاز معرفی میکند که برای جلوگیری از تقویت هارمونیک ناشی از رزونانس در شبکه های دارای اعوجاج هارمونیکی استفاده میشود.

چرا در بانک خازنی از راکتور دی تیون استفاده می شود؟
برای درک ضرورت راکتور دیتیون باید یک نکته مهم را در نظر گرفت: خازن فقط جریان فرکانس اصلی را عبور نمی دهد؛ در فرکانس های بالاتر نیز مسیر مناسبی برای عبور جریان ایجاد میکند. در شبکه صنعتی، تجهیزاتی مانند درایوهای فرکانس متغیر، یکسوسازها و سایر بارهای غیرخطی میتوانند جریان های هارمونیکی ایجاد کنند. با افزایش فرکانس، راکتانس خازنی کاهش پیدا می کند و در نتیجه ممکن است جریان هارمونیکی بیشتری وارد خازن شود.
اگر شرایط شبکه و بانک خازنی به گونه ای باشد که فرکانس طبیعی سیستم به یکی از هارمونیک های موجود نزدیک شود، امکان ایجاد رزونانس وجود دارد.
نتیجه میتواند شامل موارد زیر باشد:
- افزایش جریان عبوری از خازن
- افزایش دمای خازن
- افزایش تنش دی الکتریک
- عملکرد مکرر فیوز یا حفاظت
- کاهش عمر خازن
- افزایش احتمال خرابی بانک خازنی
- تشدید اعوجاج ولتاژ و جریان در شرایط نامناسب
Schneider Electric نیز اشاره میکند که وجود هارمونیک میتواند جریان عبوری از خازن را افزایش دهد و استفاده از راکتور سری، امپدانس مدار را در فرکانس های بالاتر افزایش میدهد.
راکتور دی تیون چگونه کار می کند؟
مبنای عملکرد راکتور دیتیون، تغییر فرکانس رزونانس مدار LC است.
فرکانس رزونانس مدار ایدهآل LC از رابطه زیر به دست میآید:
fᵣ = 1 / (2π√LC)
که در آن:
- fᵣ = فرکانس رزونانس
- L = اندوکتانس راکتور
- C = ظرفیت خازن
وقتی یک راکتور به صورت سری با خازن قرار می گیرد، اندوکتانس مدار افزایش پیدا میکند و فرکانس رزونانس به مقدار پایین تری منتقل میشود. هدف این نیست که راکتور دی تیون تمام هارمونیک های شبکه را حذف کند؛ بلکه هدف اصلی این است که رزونانس بانک خازنی با هارمونیک های موجود در شبکه اتفاق نیفتد.
به بیان ساده:
بانک خازنی معمولی:
خازن + اندوکتانس شبکه → احتمال رزونانس
بانک خازنی دیتیون:
راکتور + خازن → تغییر فرکانس رزونانس → کاهش خطر تشدید
شرکت و برند ABB نیز توضیح می دهد که قرار دادن راکتور به صورت سری با خازن، اندوکتانس مدار را افزایش داده و فرکانس رزونانس را تغییر می دهد؛ در طراحی های متداول، این فرکانس بهگونه ای انتخاب میشود که از هارمونیک های مسئله ساز فاصله داشته باشد.
ضریب دی تیون یا Detuning Factor چیست؟
یکی از مهم ترین مشخصات هر راکتور دیتیون، ضریب دیتیون (Detuning Factor) است که معمولاً با حرف p و به صورت درصد بیان میشود.
مقادیر رایج شامل موارد زیر است:
- 5.67%
- 6%
- 7%
- 12%
- 14%
این درصد در واقع بیانگر نسبت راکتانس راکتور به راکتانس خازن در فرکانس اصلی شبکه است. به زبان ساده، هرچه مقدار ضریب دی تیون تغییر کند، فرکانس رزونانس بانک خازنی نیز تغییر خواهد کرد.
به همین دلیل نمی توان گفت هر بانک خازنی صنعتی الزاماً به راکتور 7 درصد نیاز دارد. مقدار مناسب باید بر اساس شرایط واقعی شبکه و هارمونیک های موجود انتخاب شود.
درصد چیست؟
راکتور 7% یکی از رایج ترین انتخاب ها برای بانک های خازنی در شبکه های 50 هرتز است. در این حالت، فرکانس تنظیم تقریباً در محدوده 189 هرتز قرار میگیرد.
برای مقایسه:
- فرکانس اصلی شبکه = 50 Hz
- هارمونیک سوم = 150 Hz
- هارمونیک پنجم = 250 Hz
- هارمونیک هفتم = 350 Hz
- فرکانس رزونانس دیتیون 7% ≈ 189 Hz
بنابراین نقطه رزونانس از هارمونیک پنجم 250 هرتز فاصله میگیرد.
شرکت ایستاتجهیز نیز فرکانس 189 هرتز را به عنوان انتخاب متداول برای شبکه های 50 هرتز معرفی میکند و آن را برای بسیاری از شبکه هایی که هارمونیک پنجم و بالاتر در آنها غالب است، مناسب می داند. با این حال، این شرکت تأکید میکند که انتخاب بانک نباید صرفاً بر اساس یک مقدار استاندارد انجام شود و شرایط واقعی شبکه باید بررسی شود.
راکتور 5.67 درصد چه تفاوتی با 7 درصد دارد؟
راکتور 5.67% نیز یکی از مقادیر متداول در طراحی بانک خازنی دیتیون است. در یک شبکه 50 هرتز، فرکانس رزونانس آن تقریباً در محدوده 210 هرتز قرار میگیرد. در نتیجه:
| ضریب دیتیون | فرکانس رزونانس تقریبی در شبکه 50Hz |
|---|---|
| 5.67% | حدود 210 Hz |
| 7% | حدود 189 Hz |
| 14% | حدود 134 Hz |
این جدول نشان میدهد که تغییر درصد دی تیون صرفاً یک تفاوت عددی روی پلاک راکتور نیست؛ بلکه فرکانس رزونانس کل مجموعه خازن و راکتور را تغییر می دهد.
راکتور 14 درصد چه زمانی استفاده میشود؟
در شرایطی که هارمونیک سوم اهمیت ویژه ای داشته باشد، ممکن است طراحی بانک به سمت فرکانس تنظیم پایین تر برود. برای مثال، هارمونیک سوم در شبکه 50 هرتز دارای فرکانس:
3 × 50 = 150 Hz
مهندسین و تکنسین های برق برای شرایطی که هارمونیک سوم غالب باشد، گزینه ای با فرکانس تنظیم حدود 134 Hz و ضریب دی تیون 14% را به عنوان یک راهکار جایگزین معرفی میکنند. بنابراین انتخاب 7%، 14% یا سایر مقادیر نباید به صورت سلیقه ای انجام شود.
آیا راکتور دیتیون هارمونیک را حذف میکند؟
خیر؛ این یکی از مهم ترین نکات در مورد راکتور دی تیون است. راکتور دیتیون با فیلتر هارمونیک تیون شده یکسان نیست.
وظیفه اصلی راکتور دی تیون:
جلوگیری از رزونانس و محدود کردن جریان های هارمونیکی واردشونده به خازن است. در مقابل، فیلتر هارمونیک تیونشده با هدف ایجاد یک مسیر با امپدانس پایین برای یک فرکانس مشخص طراحی میشود تا هارمونیک موردنظر را جذب یا منحرف کند.
بنابراین اگر هدف پروژه، کاهش مستقیم THD یا حذف هارمونیکهای مشخص باشد، ممکن است بانک دی تیون به تنهایی کافی نباشد و نیاز به تحلیل و راهکارهای تخصصی تر وجود داشته باشد.
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا استفاده از عبارت راکتور دی تیون برای حذف هارمونیک از نظر فنی دقیق نیست.
تفاوت راکتور دی تیون و فیلتر هارمونیک تیون شده
| ویژگی | راکتور دیتیون | فیلتر هارمونیک تیونشده |
|---|---|---|
| هدف اصلی | جلوگیری از رزونانس | کاهش یک یا چند هارمونیک مشخص |
| اتصال | معمولاً سری با خازن | مدار LC طراحی شده برای فرکانس هدف |
| کاربرد رایج | بانک اصلاح ضریب توان | کاهش هارمونیک |
| حذف هارمونیک | هدف اصلی نیست | هدف اصلی است |
| انتخاب فرکانس | دور از هارمونیک های خطرناک | نزدیک فرکانس هارمونیک هدف |
| کاربرد در بانک خازنی | بسیار رایج | بسته به پروژه |
بنابراین اگر مسئله اصلی شما محافظت از بانک خازنی در یک شبکه هارمونیکی و جلوگیری از رزونانس است، راکتور دی تیون میتواند راهکار مناسبی باشد. اما اگر مسئله اصلی کاهش مقدار THD شبکه است، باید ابتدا کیفیت توان اندازه گیری و سپس راهکار مناسب انتخاب شود.

راکتور دی تیون چه مزایایی دارد؟
استفاده صحیح از راکتور دیتیون میتواند چند مزیت مهم برای بانک خازنی ایجاد کند.
1. جلوگیری از رزونانس
مهمترین وظیفه راکتور، جابهجا کردن فرکانس رزونانس بانک خازنی به محدوده ای امن تر است.
2. کاهش جریان هارمونیکی خازن
راکتور با افزایش امپدانس مدار در فرکانسهای بالاتر، جریان هارمونیکی واردشونده به خازن را محدود میکند. ABB نیز این موضوع را یکی از دلایل اصلی استفاده از راکتور سری با خازن عنوان میکند.
3. کاهش تنش حرارتی خازن
کاهش جریان اضافی به معنای کاهش تلفات و گرمای ناشی از جریانهای هارمونیکی در خازن است.
4. افزایش قابلیت اطمینان بانک خازنی
وقتی خازن در شرایط مناسبتری کار کند، احتمال عملکرد حفاظتی و خرابی زودهنگام آن کاهش پیدا میکند.
5. محدود کردن جریان هجومی هنگام کلیدزنی
راکتور علاوه بر موضوع هارمونیک، در زمان وصل پلههای خازنی نیز میتواند جریان هجومی را محدود کند.
ABB در بررسی خود نشان داده است که استفاده از راکتور سری میتواند پیک جریان هجومی و اضافهولتاژ ناشی از عملیات کلیدزنی بانک خازنی را کاهش دهد.
آیا هر بانک خازنی به راکتور دیتیون نیاز دارد؟
خیر. این تصور که تمام بانک های خازنی باید حتماً راکتوردار باشند، از نظر مهندسی صحیح نیست. اگر شبکه هارمونیک قابل توجهی نداشته باشد و شرایط رزونانس نیز وجود نداشته باشد، ممکن است بانک خازنی معمولی گزینه مناسبی باشد.
اما استفاده از بانک دی تیون بیشتر مورد توجه قرار میگیرد زمانی که:
- تعداد زیادی درایو در شبکه وجود دارد.
- بارهای غیرخطی قابلتوجه هستند.
- UPS و یکسوسازهای متعدد استفاده شدهاند.
- سابقه خرابی یا داغ شدن خازنها وجود دارد.
- فیوزهای بانک خازنی مرتباً عمل میکنند.
- اعوجاج هارمونیکی قابل توجه است.
- احتمال رزونانس بین شبکه و بانک خازنی وجود دارد.
- کیفیت توان شبکه مناسب نیست.
CIRCUTOR نیز بانک دی تیون را برای شبکه هایی با محتوای هارمونیکی بالا و خطر رزونانس معرفی میکند.
از کجا بفهمیم بانک خازنی به راکتور دیتیون نیاز دارد؟
یکی از بهترین روشها، اندازهگیری کیفیت توان پیش از طراحی بانک خازنی است. به جای اینکه صرفاً بر اساس نوع کارخانه یا تعداد موتورها تصمیم بگیریم، بهتر است پارامترهای واقعی شبکه بررسی شوند.
مهمترین اطلاعات عبارت اند از:
- ولتاژ شبکه
- جریان بار
- ضریب توان
- THD-V
- THD-I
- طیف هارمونیک ها
- ظرفیت ترانسفورماتور
- ظرفیت مورد نیاز بانک خازنی
- تعداد و توان درایوها
- نوع بارهای غیرخطی
- سابقه خرابی خازنها
- تغییرات بار در طول شبانه روز
این اطلاعات کمک میکنند مشخص شود که بانک خازنی معمولی مناسب است یا بانک خازنی دی تیون یا حتی یک راهکار تخصصی تر مورد نیاز است.
چگونه راکتور دی تیون مناسب انتخاب کنیم؟
انتخاب راکتور فقط با تعیین «مثلاً بانک 300 کیلووار» تمام نمیشود.
برای انتخاب صحیح باید چند پارامتر همزمان بررسی شوند.
1. ولتاژ شبکه
ابتدا باید ولتاژ نامی سیستم مشخص شود؛ برای مثال:
400V / 415V / 440V / 480V
راکتور باید برای ولتاژ و شرایط کاری واقعی سیستم انتخاب شود.
2. توان راکتیو بانک
ظرفیت بانک خازنی بر حسب kvar یکی از پارامترهای اصلی انتخاب راکتور است. راکتور باید با خازن موردنظر از نظر توان و شرایط کاری سازگار باشد.
3. فرکانس شبکه
در ایران معمولاً شبکه برق با فرکانس 50Hz کار میکند. این مقدار در محاسبه فرکانس رزونانس و انتخاب ضریب دیتیون اهمیت مستقیم دارد.
4. ضریب دیتیون
باید مشخص شود که پروژه به چه مقدار دیتیون نیاز دارد؛ برای مثال:
5.67%، 7% یا 14%
انتخاب این مقدار باید بر اساس طیف هارمونیکی و ساختار شبکه انجام شود.
5. جریان راکتور
راکتور باید برای جریان کاری مناسب انتخاب شود و ظرفیت حرارتی آن با شرایط بهرهبرداری بانک مطابقت داشته باشد.
6. شرایط حرارتی تابلو
راکتور در هنگام کار تلفات حرارتی ایجاد میکند. بنابراین تهویه و طراحی حرارتی تابلو بانک خازنی باید متناسب با حضور راکتورها انجام شود.
چرا انتخاب خازن در بانک دی تیون مهم است؟
یکی از نکاتی که هنگام طراحی بانک دیتیون نباید نادیده گرفته شود، ولتاژ واقعی اعمالشده به خازن است. وقتی راکتور و خازن بهصورت سری قرار میگیرند، ولتاژ روی خازن میتواند از ولتاژ شبکه بیشتر شود. بنابراین انتخاب خازن صرفاً بر اساس ولتاژ شبکه کافی نیست.
برای مثال، در برخی بانکهای دیتیون مورد استفاده در شبکههای 400 ولت، از خازنهایی با ولتاژ نامی بالاتر مانند 440 ولت استفاده میشود. در محصولات تجاری برندهای معتبر اروپایی نیز نمونه هایی از بانک های دیتیون برای شبکه 400 ولت وجود دارد که خازن های 440 ولت در آن ها به کار رفته است.
بنابراین هنگام طراحی باید ولتاژ خازن، راکتور و توان واقعی بانک بهصورت یک مجموعه بررسی شوند.
آیا راکتور دی تیون روی ظرفیت واقعی خازن تأثیر دارد؟
بله. این موضوع از نکات مهم طراحی است. وقتی راکتور با خازن سری میشود، توان راکتیو مؤثر مجموعه دیگر دقیقاً معادل حالت خازن بدون راکتور نیست. به همین دلیل هنگام طراحی بانک دیتیون باید توان راکتیو موردنیاز و مشخصات خازن و راکتور با یکدیگر محاسبه شوند.
بنابراین نباید صرفاً یک خازن با ظرفیت مشخص خریداری کرد و سپس یک راکتور با همان ظرفیت به آن اضافه کرد.
راکتور و خازن باید به عنوان یک مجموعه مهندسیشده انتخاب شوند.

آیا می توان یک راکتور را برای هر خازنی استفاده کرد؟
خیر. راکتور دیتیون باید از نظر پارامترهای الکتریکی با خازن و سیستم سازگار باشد. مواردی مانند:
- ظرفیت خازن
- ولتاژ خازن
- فرکانس شبکه
- جریان کاری
- درصد دیتیون
- توان راکتیو
- شرایط هارمونیکی
در انتخاب این دو تجهیز به یکدیگر وابسته اند. به همین دلیل، استفاده از یک راکتور صرفاً به این دلیل که «توان آن با بانک برابر است» روش مطمئنی برای طراحی نیست.
راکتور دی تیون در کدام قسمت بانک خازنی نصب میشود؟
در یک بانک خازنی راکتوردار، راکتور معمولاً بهصورت سری با هر پله خازنی قرار میگیرد. یک ساختار ساده را میتوان به شکل زیر نمایش داد:
شینه اصلی → کنتاکتور خازنی → راکتور → خازن
در بانک اتوماتیک نیز رگولاتور ضریب توان، بر اساس نیاز شبکه پله های مختلف را وارد یا خارج میکند و هر پله شامل مجموعه مناسب خازن و راکتور است. البته آرایش دقیق تجهیزات، نحوه حفاظت، فیوزها، کنتاکتور و سیم بندی باید بر اساس طراحی تابلو و مشخصات سازنده انجام شود.
راکتور دی تیون چه مشکلاتی دارد؟
راکتور دیتیون یک راهکار مفید است، اما استفاده از آن بدون توجه به طراحی کلی بانک میتواند مشکلاتی ایجاد کند. مهم ترین موارد عبارت اند از:
افزایش تلفات و گرما
راکتور دارای مقاومت سیم پیچ و تلفات هسته است و در هنگام کار گرما تولید میکند. بنابراین تهویه تابلو اهمیت بیشتری پیدا میکند.
افزایش هزینه اولیه
بانک دیتیون نسبت به بانک خازنی معمولی تجهیزات بیشتری دارد و طبیعتاً هزینه ساخت آن نیز بالاتر است.
افزایش ابعاد تابلو
وجود راکتورها فضای بیشتری داخل تابلو نیاز دارد.
نیاز به طراحی دقیق تر
انتخاب درصد دی تیون، خازن، جریان راکتور و شرایط حرارتی باید هماهنگ انجام شود.
بنابراین استفاده از راکتور باید بر اساس نیاز واقعی شبکه باشد، نه صرفاً برای افزایش تجهیزات تابلو.
راکتور دی تیون بهتر است یا بانک خازنی معمولی؟
پاسخ به شرایط شبکه بستگی دارد.
| شرایط شبکه | انتخاب مناسب تر |
|---|---|
| شبکه با هارمونیک ناچیز | بانک خازنی معمولی |
| شبکه صنعتی با تعدادی بار غیرخطی | بررسی بانک دی تیون |
| شبکه دارای درایوهای متعدد | معمولاً بانک دیتیون گزینه قابل بررسی است |
| سابقه خرابی خازن در اثر هارمونیک | بررسی دقیق و احتمالاً بانک دیتیون |
| خطر رزونانس | بانک دیتیون یا راهکار مناسب مهندسی |
| نیاز به کاهش مستقیم THD | بررسی فیلتر هارمونیک و راهکارهای تخصصی |
نکته مهم این است که دی تیون را نباید صرفاً بهعنوان یک تجهیز حذف هارمونیک در نظر گرفت. کارکرد اصلی آن، ایمنتر کردن بانک خازنی در برابر اثرات ناشی از رزونانس و هارمونیک است.
آیا راکتور 7 درصد همیشه بهترین انتخاب است؟
خیر. 7 درصد یک انتخاب بسیار متداول است، اما رایج بودن به معنی مناسب بودن برای همه شبکه ها نیست. برای مثال، اگر هارمونیک سوم در یک شبکه غالب باشد، طراحی با فرکانس تنظیم پایین تر ممکن است مورد بررسی قرار گیرد. CIRCUTOR نیز برای شرایط غالب بودن هارمونیک سوم، گزینه 14% با فرکانس تنظیم حدود 134Hz را مطرح میکند.
بنابر این انتخاب نهایی باید بر اساس موارد زیر انجام شود:
اندازهگیری → تحلیل هارمونیک → محاسبه → انتخاب راکتور و خازن
یک مثال ساده از کاربرد راکتور دی تیون
فرض کنید یک کارخانه دارای تعداد زیادی درایو موتور است و برای اصلاح ضریب توان به یک بانک خازنی نیاز دارد. اگر در این شبکه هارمونیکهای ناشی از درایوها وجود داشته باشند، نصب یک بانک خازنی معمولی میتواند شرایط مدار را تغییر دهد و احتمال رزونانس را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، طراح میتواند با بررسی طیف هارمونیکی شبکه، یک بانک خازنی مجهز به راکتور دیتیون انتخاب کند. برای مثال، در یک شبکه 50Hz که هارمونیک پنجم یکی از مؤلفههای مهم است، یک طراحی متداول میتواند از راکتور 7% با فرکانس تنظیم حدود 189Hz استفاده کند.
در این حالت، فرکانس رزونانس مجموعه در محدوده هارمونیک پنجم قرار نمیگیرد و خطر تشدید کاهش مییابد. البته این مثال صرفاً برای توضیح مفهوم است و انتخاب واقعی باید بر اساس اندازهگیری و محاسبات پروژه انجام شود.
جمع بندی
راکتور دیتیون تجهیزی است که به صورت سری با خازن قرار میگیرد و با تغییر فرکانس رزونانس مدار LC، خطر تشدید هارمونیکها را کاهش میدهد. استفاده از آن در شبکههای صنعتی دارای بارهای غیرخطی میتواند به محافظت از خازنها، محدود کردن جریان های هارمونیکی و کاهش تنش ناشی از کلیدزنی کمک کند.
اما نکته کلیدی این است که راکتور دی تیون را نباید با فیلتر هارمونیک یکی دانست. دی تیون در درجه اول برای جلوگیری از رزونانس و حفاظت از مدار خازنی طراحی میشود، در حالی که فیلتر هارمونیک میتواند با هدف کاهش مستقیم هارمونیکهای مشخص طراحی شود.
در نهایت، انتخاب درصد دیتیون، خازن، ولتاژ نامی و جریان راکتور باید بر اساس شرایط واقعی شبکه انجام شود. مقادیری مانند 5.67%، 7% و 14% کاربردهای متفاوتی دارند و نمیتوان یک مقدار را برای تمام پروژهها مناسب دانست.
اگر شبکه شما دارای درایو، UPS، یکسوساز یا سایر بارهای غیرخطی است، پیش از انتخاب بانک خازنی، وضعیت هارمونیک و احتمال رزونانس را بررسی کنید. همین بررسی ساده میتواند از انتخاب اشتباه بانک و هزینه های تعمیر و تعویض خازن در آینده جلوگیری کند.


درصد چیست؟
یک پاسخ
مقاله خیلی ساده و کاربردی توضیح داده بود که راکتور دتون شده چه کاربردی داره و چرا در بانک خازنی استفاده میشه🙏🏼